Brachterbeek - 11 november 2026 - Op woensdag 25 november geeft geschiedenisleraar Jos Henckens een lezing over de geschiedenis van de Limburgse brikkenbekkers (trekarbeiders) die eind 19de en begin 20ste eeuw noodgedwongen enkele maanden per jaar naar het Duitse Rijnland en het Ruhrgebied trokken om hier bakstenen (‘brikken’) te produceren voor hun broodwinning. De lezing wordt georganiseerd door Heemkundevereniging Maasbracht in Beelden. Iedereen is van harte welkom!
Omdat er in de Limburgse dorpen aan weerskanten van de Maas destijds weinig werkgelegenheid en industrie was, trokken hele gezinnen tussen Pasen en september oostwaarts naar het Duitse Rijnland en het Ruhrgebied om daar bakstenen (‘brikken’) te produceren. Het was voor de mensen een hard bestaan, maar het was een onmisbare schakel voor de regio.
Zodra in de lente de akkers waren ingezaaid, veranderden vele plaatsen in spookdorpen. Huizen werden dichtgespijkerd tegen inbraak en het vee werd uitbesteed aan achterblijvers en de belangrijkste huisraad ging mee op de kar. Families reisden te voet of met de hondenkar naar de Duitse steenbakkerijen
Het bakken van stenen gebeurde in georganiseerde ploegen van ongeveer 10 personen. Een ploeg werd vaak geleid door een vormer (ploegbaas). Ieder lid van het gezin had een specifieke, zware taak. De leemmaker kneedde de klei en leem met blote voeten en water tot een bruikbare massa. De vormer sloeg de klei met zijn handen in de houtenmallen. Dat heette het ’bekken’ of vormen van de brikken. Dit vereiste veel fysieke kracht. Men maakte lange werkdagen van 14 tot 16 uur in de brandende zon of striemende regen. ‘Brikkenbekkers’ sliepen in zeer eenvoudige barakken bij de ovens.
Hoewel de arbeidsomstandigheden erbarmelijk waren, waren de ‘brikkenbekkers’ geen arme sloebers Het was voor hen een economische keuze. Een succesvol seizoen in Duitsland leverde zoveel geld op, dat de gezinnen een relatief comfortabele winter konden doorkomen.
Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog (1914) kwam er plotseling een einde aan de jaarlijkse trek naar Duitsland. De grenzen gingen dicht en de opkomende industrialisatie (Limburgse steenkoolmijnen) en de mechanisatie van de steenfabrieken maakten het handwerk overbodig.
wanneer - woensdag 25 november 2026, aanvang 19.30 uur (inloop vanaf 19.00 uur)
waar - Baekerhoes, Kerkstraat 1, Maasbracht
entree - gratis voor leden van de Heemkundevereniging, € 5,00 voor niet-leden
aanmelden - Dat kan bij Noud van der Zee via 0475-464872 of per e-mail via noud1zee13@gmail.com
Op www.deltalimburg.nl/agenda zijn nog veel meer activiteiten te vinden in onze regio!
Foto uit archief van Noud van der Zee (handwerk bij de brikkenbekkers)
