Maastricht - 6 augustus 2026 - Een behandeling tegen longkanker eerst testen op een levende miniatuurkopie van de tumor, voordat de patiënt ermee begint. Dat is de kern van een vernieuwend Limburgs onderzoeksproject waarvoor Kankeronderzoekfonds Limburg geld gaat werven. Onderzoekers van Maastro, MUMC+, Maastricht University en Zuyderland willen hiermee voorkomen dat patiënten kostbare tijd verliezen aan een behandeling die onvoldoende werkt.
Longkanker is nog altijd een van de meest dodelijke vormen van kanker. Artsen kunnen kiezen uit onder meer chemotherapie, immuuntherapie, bestraling en doelgerichte medicijnen. Vooraf is echter niet altijd duidelijk welke behandeling bij een individuele patiënt het beste zal aanslaan.
Daardoor kunnen patiënten worden blootgesteld aan zware bijwerkingen, terwijl de tumor nauwelijks op de behandeling reageert. Bovendien kan waardevolle behandeltijd verloren gaan.
Binnen het onderzoeksproject FaCTS – Fast Cancer Therapy Selection – maken onderzoekers een driedimensionale ‘tumorreplica’. Dit is een levende miniatuurkopie die in het laboratorium wordt gekweekt uit een klein stukje tumorweefsel dat bij de patiënt is afgenomen voor de diagnose.
Op deze replica kunnen verschillende medicijnen worden getest. Binnen ongeveer twee weken moet zichtbaar worden op welke behandeling de tumor waarschijnlijk het beste reageert.
Wanneer de methode betrouwbaar blijkt, kunnen artsen in de toekomst gerichter een behandeling kiezen die past bij de tumor van die ene patiënt. Dat kan leiden tot een grotere kans op een succesvolle behandeling, minder onnodige bijwerkingen en minder tijdverlies.
Dr. Rianne Vaes, Hoofdonderzoeker bij de Clinical Research-divisie van Maastro: “Ons doel is om patiënten sneller de behandeling te geven die de grootste kans op succes biedt en behandelingen die waarschijnlijk niet werken zoveel mogelijk te voorkomen.”
De eerste onderzoeksresultaten zijn positief. Bij meer dan 65 procent van de onderzochte patiënten kon succesvol een tumorreplica worden gekweekt. In een eerste studie konden de replica’s bovendien met een hoge nauwkeurigheid voorspellen hoe de tumor op een behandeling reageerde.
In het vervolgonderzoek worden ongeveer 285 tot 300 patiënten met longkanker gevolgd die worden behandeld bij MUMC+ en Zuyderland. Daarmee willen de onderzoekers vaststellen of de methode voldoende betrouwbaar is om uiteindelijk in de dagelijkse patiëntenzorg te gebruiken.
Kankeronderzoekfonds Limburg gaat geld werven om het onderzoek mogelijk te maken. Voor het vierjarige project is in totaal circa €320.000 nodig.
Marcel Bourgonje, Fondsenwerver Kankeronderzoekfonds Limburg: “Dit onderzoek laat heel concreet zien waarom fondsenwerving voor kankeronderzoek in Limburg zo belangrijk is. Het gaat niet om onderzoek dat pas over tientallen jaren misschien iets oplevert. De onderzoekers werken aan een methode die artsen kan helpen om patiënten sneller een behandeling op maat te geven.”
De studie wordt uitgevoerd door Maastro, in samenwerking met MUMC+, Maastricht University en Zuyderland. De patiënten die aan het onderzoek deelnemen, worden behandeld in Limburgse ziekenhuizen.
Naast het onderzoek naar behandeling op maat bouwen de onderzoekers aan een zogenoemde ‘living biobank’. Daarin worden tumorreplica’s bewaard.
Onderzoekers kunnen deze levende tumormodellen later gebruiken om nieuwe medicijnen en combinaties van behandelingen te testen. Daarmee kan het project niet alleen bijdragen aan betere zorg voor de huidige patiënten, maar ook aan de ontwikkeling van toekomstige kankerbehandelingen.
Kankeronderzoekfonds Limburg werft geld voor wetenschappelijk kankeronderzoek in Limburg. Met bijdragen van particulieren, bedrijven, deelnemers aan acties en maatschappelijke partners helpt het fonds vernieuwend onderzoek mogelijk te maken naar betere preventie, diagnostiek en behandeling van kanker.
Het fonds richt zich op onderzoek dat wordt uitgevoerd binnen het Limburgse zorg- en kennisnetwerk en dat perspectief biedt op betere zorg en kwaliteit van leven voor mensen die door kanker worden geraakt.
Voor meer informatie of bijdragen aan het onderzoek, zie de website onderzoeken.actiekankeronderzoekfondslimburg.nl/project/tumorreplicas
Maastro is een zelfstandig, topspecialistisch centrum voor radiotherapie en oncologisch onderzoek, met vestigingen in Maastricht en Venlo. De circa 380 medewerkers combineren patiëntenzorg met wetenschappelijk onderzoek en onderwijs.
Maastro onderzoekt hoe kankerbehandelingen effectiever en nauwkeuriger kunnen worden, met daarbij voortdurend aandacht voor de balans tussen genezing, bijwerkingen en kwaliteit van leven. Maastro is in Limburg het enige instituut voor radiotherapie met fotonenbestraling en behandelt met protonentherapie ook patiënten van buiten de provincie.
Foto: © via Kankeronderzoekfonds Limburg (Dr. Rianne Vaes)
