Heythuysen - 6 augustus 2026 - "Eén zwaluw maakt nog geen zomer” (Mía chelidòn éar ou poieî). Onze goede oude Griekse filosoof Aristoteles schreef dit rond 350 voor Chr. al op. Daarna maakten de Romeinen er una hirundo non facit ver van. Ver is hier géén zomer, maar lente! Wij Nederlandertjes maakten er “zomer” van. Je zal wel denken: “Ron, waar ga je naartoe?” Dat zal ik je uitleggen.
Of ik nu in de AH, Lidl, Action, Blokker of HEMA loop, of heerlijk aan een ijsje zit te lebberen bij de plaatselijke ijsboer, steeds gaat het over hetzelfde: "Het is zó warm. Nog nooit zo’n warme zomer meegemaakt." Plots liggen Maas, Rijn, IJssel en nog meer rivieren droog. Is de zomer van 2026 dan zó warm? Ja, het is warm, maar zeker geen record!
Tijdens mijn dagelijkse wandeling kwam ik in gesprek met een “fan”, gniffel. Ik noem hem zo even omdat het wel leuk lijkt. Hij vroeg aan mij: “Worden we door de regering voor de gek gehouden met die maatregelen?” Ik zeg: “Eén zwaluw maakt nog geen zomer.”
Ik zal het op mijn manier proberen uit te leggen.
Een warme zomer op zichzelf is geen klimaatverandering, maar een langdurige opwarming van de aarde is wel zeker een eyeopener. En nee, we worden niet simpelweg voor de gek gehouden als men zegt dat het klimaat opwarmt. Je moet wel duidelijk onderscheid maken hoor.
Het weer van één zomer is géén bewijs voor klimaatverandering. Een reeks van tientallen jaren met steeds hogere temperaturen, meer warmte-extremen en veranderende neerslagpatronen is wél een klimaatsignaal. Houd dat eens in de gaten, zou ik zeggen.
Niet iedere hittegolf wordt veroorzaakt door klimaatverandering. Natuurlijke variatie, luchtstromen, hogedrukgebieden en El Niño blijven bestaan. En ja, politici kunnen klimaatwetenschap politiek in hun voordeel gebruiken, overdrijven, selectief presenteren of bepaalde maatregelen verdedigen met “hun” klimaatargumenten.
Hoe warm is de zomer van 2026 eigenlijk dan?
Ik ben nú heel voorzichtig, want op 6 augustus — het schrijven van deze column — is de zomer zeker nog niet voorbij. De eerste twee zomerse maanden zijn wel opvallend. De gemiddelde “landelijke” temperatuur over juni 2026 was 19,1 °C, tegen een normaal gemiddelde voor 1991 tot 2020 van 16,2 °C. Dat is +2,9 °C. Hiermee is juni 2026 de op één na warmste juni sinds het begin van alle metingen in 1901!
Dat is wel een dingetje. Maar er is nog iets interessanters. Volgens het KNMI komt dit maar eens in de tien jaar voor. Zij stellen dat in een klimaat zonder de huidige menselijke opwarming dergelijke temperaturen volgens hun analyse vrijwel onmogelijk zouden zijn geweest.
Dat is een veel sterker argument dan: “Het is warm, dús klimaatverandering.” Het gaat erom hoe vaak een bepaalde extreme temperatuur voorkomt.
En dan juli. Die was eveneens warm. Gemiddeld 19,7 °C tegen een normaal van 18,3 °C. Dat is +1,4 °C ten opzichte van 1991-2020.
Is er paniek?
De top van de julimaanden sinds 1901 ziet er zo uit: 2006 (22,3 °C), 1994 (21,4 °C), 2018 (20,7 °C), 1995 (20,1 °C), 1983 (20,1 °C), 2010 (19,9 °C), 2014 (19,8 °C), 2026 (19,7 °C), 1976 (19,3 °C), 2013 (19,2 °C).
Dus juli 2026 is zeker niet de warmste ooit. Dan klopt er dus ook niets van als iemand weer roept: “Dit is de warmste juli in Nederland ooit.” Lariekoek. 2006 was veel warmer!
Zelf ben ik uit 1967 en toch herinner ik mij nog vaag de zomer van 1976. En die wil ik ook meenemen als testcase.
Dit was volgens de metingen een legendarisch warme zomer. Extreme warmte, langdurige droogte, een verrekt lange hittegolf met een enorm neerslagtekort. De hittegolf duurde 17 dagen. Van 23 juni tot 9 juli vielen de kraaien, mussen en duiven van de daken. Er waren 10 tropische dagen.
Ik herinner me het gekraak nog onder mijn voetjes (lees: schoenen) op het gele voetbalveld van voetbalclub Quick 08. Hier ontstaat voor mij een heel interessant verschil.
Wanneer je de zomers met elkaar vergelijkt, krijg je: 1976 (18,4 °C), 2025 (18,5 °C), 2022 (18,6 °C), 2003 (18,7 °C) en als laatste 2018 (18,9 °C).
Het huidige record is dus 2018 met 18,9 °C en staat 1976 plots op de zevende plaats. Dat is voor mij toch raar, omdat 1976 vroeger als bijna onvoorstelbaar warme zomer werd ervaren, ook door mij.
Was 1976 dan extreem warm?
Zeker weten.
En hier is precies het heikele punt. Een goede klimaatdiscussie heeft nuance nodig. Je kunt niet roeptoeteren: “Vreuger waor d’r géine extéme hitte.” Kwatsj! Wanneer je de annalen erbij gaat halen, dan zijn 1947, 1976, 1983, 1994 en 1995 allemaal warme zomers.
De natuur is variabel. Ik hoor je misschien denken: “Wat moet je dan ineens met 1947?” Dat is een hele goede gedachte. Want 1947 was ook een zeer hete zomer. De echte klimaatwetenschap beweert niet dat iedere extreme gebeurtenis tegenwoordig door CO₂ wordt veroorzaakt.
En dan brengt dit me tot de hamvraag: “Worden we dan voor de gek gehouden?”
Die vraag trek ik uit elkaar. Is er menselijke klimaatverandering? Wetenschappelijk is het antwoord: ja! Wordt alles wat de overheid over het klimaat rondbazuint daardoor waar? Nee!
Kan een natuurlijke klimaatvariatie het warmer worden verklaren?
Dit is in mijn ogen de sterkste vraag die je kunt stellen. De aarde is nooit constant geweest. Denk maar eens aan ijstijden, warme perioden, vulkaanuitbarstingen, El Niño, veranderende oceaanstromingen en atmosferische circulaties. Wordt het dus warmer? Waarom wordt het warmer? Wat zien we?
De atmosfeer warmt op, de oceaan neemt warmte op, gletsjers trekken zich terug, de zeespiegel stijgt, het Arctische zee-ijs neemt af en de kans op extreme hitte neemt toe. Er zijn genoeg vragen om door te gaan. De conclusie is wel dat je niet alleen maar kunt roepen: “2026 is de warmste zomer ooit. Vandaag is het 34 graden!”
Zo werkt het niet.
Een warme dag is geen klimaat. Een warme zomer is geen klimaat. Maar tientallen jaren van verandering vertellen wél een verhaal.
We puffen dus nog wel even verder in augustus.
Tot een volgende keer.
Ron
Ron Van Pol, voorzitter van Groen Hart Leudal, heeft sinds juni 2020 zijn eigen column bij DeltaLimburg.nl.
Kopfoto: © Foto en Film Leon van Lier
