img

DeltaLimburg.nl

Hèt informatieve (nieuws)platform voor Midden-Limburg.

18-11-2026 10:30

Rob - De prijs van goedkoop

Roermond - 4 november 2026 - Sommige dingen zijn zo goedkoop dat je je eigenlijk zou moeten afvragen wie er nog meer voor heeft betaald. Een T-shirt voor vijf euro bijvoorbeeld, een vliegreis naar Zuid-Europa voor een paar tientjes, een nieuw elektronisch apparaat dat minder kost dan het laten repareren van het oude, of een pakketje dat zonder bezorgkosten de volgende dag voor de deur ligt. Toch stellen we die vraag zelden. 

Column Rob van Vugt - Duurzaam van Waarde

We zien een prijs, vergelijken die met een andere prijs en besluiten of we het ervoor overhebben. En voor veel mensen is dat niet eens een vrijblijvende keuze. Wie iedere maand moet rekenen om rond te komen, kan zich de luxe van een principieel duurder alternatief simpelweg niet altijd permitteren.

Maar hoe kán een product eigenlijk zo goedkoop zijn? Achter dat prijskaartje zitten grondstoffen die ergens zijn gewonnen of geteeld, mensen die er iets van hebben gemaakt, machines die energie gebruikten, verpakkingen, vrachtwagens en schepen, magazijnen en winkels. Iedereen in die keten moet iets verdienen en uiteindelijk moet er ook nog geld overblijven voor degene die het verkoopt. Wie het prijskaartje op die manier openvouwt, ziet ineens een wereld achter een bedrag dat bij de kassa niet meer dan enkele cijfers lijkt.

Het interessante is dat niemand in die wereld per definitie iets verkeerd hoeft te doen. De consument zoekt een betaalbaar product. De winkelier wil klanten trekken. Sales wil verkopen en Inkoop probeert scherp in te kopen. De producent zoekt efficiency en de leverancier probeert de gevraagde kwaliteit tegen een concurrerende prijs te leveren. Een werknemer wil fatsoenlijk betaald worden en een overheid wil tegelijk werkgelegenheid, betaalbaarheid en bescherming van mens en milieu. Allemaal begrijpelijke belangen. En toch kan de optelsom ervan betekenen dat ergens een rekening terechtkomt die wij aan de kassa niet zien.

Dat maakt goedkoop ingewikkelder dan het lijkt. Want een lage prijs kan het resultaat zijn van slimme techniek, schaalgrootte, innovatie of een efficiënte keten. Daar is weinig mis mee. Maar een product kan ook goedkoop zijn doordat grondstoffen sneller worden verbruikt, repareren niet loont, arbeidsomstandigheden onder druk staan of milieuschade niet in de prijs terechtkomt. Soms betaalt de leverancier met een flinterdunne marge, soms de werknemer of de leefomgeving. En een deel van de rekening wordt helemaal niet vandaag betaald. Die schuiven we door naar de volgende generatie, naar de natuur, naar dieren die geen stem hebben in onze economische keuzes, en uiteindelijk naar de aarde. Want hoeveel we ook kunnen vervangen, produceren of opnieuw kopen, daarvan hebben we er maar één.

Prijs en waarde blijken dan twee verschillende dingen. Dat geldt trouwens ook andersom: duur is niet automatisch duurzaam en een hogere prijs garandeert geen betere arbeidsomstandigheden of een schonere keten. De interessante vraag is daarom niet of we voortaan maar meer moeten betalen. Veel belangrijker is welke kosten in een prijs terechtkomen, welke erbuiten blijven en wie voldoende invloed heeft om daarin iets te veranderen. Wie zo naar een prijskaartje kijkt, is ongemerkt opnieuw met ESG bezig. De E van Environmental zit in de grondstoffen, energie, uitstoot en het afval. De S van Social zit in arbeidsomstandigheden, gezondheid, inkomen én de vraag of producten voor mensen betaalbaar blijven. En de G van Governance verschijnt zodra we vragen wie verantwoordelijkheid neemt voor wat er verderop in de keten gebeurt, welke eisen een bedrijf aan leveranciers stelt en hoe transparant daarover wordt gerapporteerd.

Daarmee wordt ESG iets anders dan een rapport dat ergens op kantoor wordt gemaakt. Een inkoper die alleen op prijs wordt afgerekend, maakt andere afwegingen dan iemand die ook kwaliteit en ketenrisico's moet meewegen. Een engineer kan bepalen of een product na een defect gerepareerd kan worden. Sales weet wat klanten bereid zijn te betalen. De overheid bepaalt een deel van de spelregels en uiteindelijk staat de consument voor het schap. Verantwoordelijkheid heeft daardoor zelden één eigenaar. De verbinding tussen al die keuzes bepaalt wat goedkoop uiteindelijk werkelijk kost. Dat maakt het ongemakkelijk om met de vinger naar één partij te wijzen. We willen producten die betaalbaar zijn, bedrijven die gezond blijven, werknemers die behoorlijk worden behandeld en een economie die de grenzen van mens en milieu respecteert. Die wensen kunnen naast elkaar bestaan, maar ze gaan niet vanzelf samen. En zo zijn we terug bij dat prijskaartje. Het bedrag daarop is onderweg geen cent veranderd. Alleen weten we inmiddels dat het nooit het hele verhaal heeft verteld. Soms is de belangrijkste vraag niet wat iets kost, maar wie de rest van de rekening betaalt.

Rob

Rob van Vugt heeft sinds juli 2026 zijn eigen column bij DeltaLimburg.nl.